Omówienie materiału prasowego zero.pl (14 maja 2026 r.)

Wprowadzenie

Materiał Zero.pl przedstawia analizę finansów Ośrodka Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych, organizacji od lat intensywnie korzystającej ze zbiórek internetowych. Artykuł koncentruje się na rozbieżnościach między deklaracjami fundacji a danymi wynikającymi z dokumentów finansowych, wskazując na poważne problemy z transparentnością.

Ustalenia Zero.pl

Z publikacji wynika, że OMZRiK regularnie apeluje o wsparcie, przedstawiając swoją sytuację jako krytyczną, podczas gdy faktyczne wpływy z darowizn sięgają wysokich kwot. Zero.pl wskazuje, że fundacja przeznacza na cele statutowe jedynie niewielki procent przychodów, a znacząca część środków trafia na wynagrodzenia i wydatki związane z osobami kierującymi organizacją. Redakcja zwraca uwagę na brak aktualnych sprawozdań publikowanych na stronie fundacji oraz na powtarzalny schemat zbiórek, w których te same cele finansowane są wielokrotnie, mimo wcześniejszego pozyskania znacznych środków. W materiale przypomniano również, że jeden z założycieli OMZRiK, Rafał Gaweł, jest prawomocnie skazanym za oszustwa przestępcą i przebywa za granicą, a mimo to miał otrzymywać środki z fundacji.

Kontekst prawny

Opisane w artykule nieprawidłowości dotyczą podstawowych obowiązków wynikających z ustawy o fundacjach, w tym obowiązku sporządzania i publikowania sprawozdań finansowych oraz rzetelnego dokumentowania wydatkowania środków pochodzących z darowizn. Brak jawności finansowej w przypadku organizacji prowadzącej intensywną działalność fundraisingową rodzi pytania o zgodność jej praktyk z zasadami przejrzystości i odpowiedzialności publicznej.

Rola mec. Jarosława Litwina

W materiale Zero.pl podkreślono, że mecenas Jarosław Litwin od lat prowadzi sprawy dotyczące OMZRiK, w tym zakończoną prawomocnym wyrokiem sprawę Agaty Schrötter. Redakcja przypomina, że mimo jednoznacznego orzeczenia Sądu Apelacyjnego fundacja nie wykonała wyroku, co stało się jednym z elementów szerszej dyskusji o jej wiarygodności oraz o sposobie realizowania obowiązków prawnych. Brak wykonania prawomocnego orzeczenia sądu został wskazany jako przykład praktyki, która podważa deklarowaną przez fundację transparentność i odpowiedzialność.

W artykule przytoczono również komentarz mec. Litwina dotyczący obowiązków sprawozdawczych fundacji. Zwrócił on uwagę, że zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o fundacjach każda fundacja ma obowiązek corocznie składać właściwemu ministrowi sprawozdanie obejmujące najważniejsze informacje o jej działalności, pozwalające ocenić prawidłowość realizacji celów statutowych. Jak wskazał, ust. 3 tego przepisu nakłada dodatkowo obowiązek udostępnienia takiego sprawozdania do publicznej wiadomości, w sposób umożliwiający każdej zainteresowanej osobie zapoznanie się z jego treścią. Mecenas Litwin zaznaczył, że choć ustawa nie narzuca formy publikacji, to w przypadku organizacji tak aktywnej w mediach społecznościowych jak OMZRiK naturalnym miejscem udostępniania sprawozdań powinny być właśnie te kanały komunikacji.

W ten sposób materiał Zero.pl przedstawia działania mec. Litwina jako element szerszego procesu weryfikacji praktyk fundacji – zarówno w zakresie wykonywania prawomocnych orzeczeń, jak i realizacji podstawowych obowiązków sprawozdawczych wynikających z ustawy.

Znaczenie systemowe

Artykuł Zero.pl wpisuje się w szerszą debatę o przejrzystości organizacji pozarządowych korzystających z masowych zbiórek. Wskazane w materiale nieprawidłowości oraz brak realizacji prawomocnych orzeczeń sądowych stanowią tło dla dyskusji o odpowiedzialności podmiotów, które operują środkami pochodzącymi od tysięcy darczyńców.

Materiały dodatkowe

Nagranie redaktora Pawła Figurskiego dotyczące sprawy OMZRiK, w tym wątków finansowych i braku realizacji prawomocnych orzeczeń, dostępne jest pod adresem:

https://www.youtube.com/watch?v=kvLBt4ISK5Q

Kulisy działalności OMZRiK zostały szerzej omówione również na stronie omzrik.com oraz w obszernym wywiadzie dla kanału PL1, w którym przedstawiono genezę i mechanizmy funkcjonowania fundacji:

https://www.youtube.com/watch?v=Bl7jZtSLfsU&t=1215s

Redaktor Leszek Szymowski ujawnił natomiast informacje dotyczące stanu psychicznego Rafała Gawła, w tym uzależnienie od narkotyków, epizody psychozy i słyszenie głosów. Materiał dostępny jest pod adresem:

https://www.youtube.com/watch?v=9i3fVdGKsD8&t=441ss

Źródło:

https://zero.pl/news/omzrik-miliony-darowizn-i-brak-transparentnosci-analizujemy-finanse-fundacji